Zelfstandigen die iets willen regelen bij arbeidsongeschiktheid, kiezen in de praktijk meestal uit drie hoofdwegen, of een combinatie: een private AOV, een schenkkring of broodfonds, of zelf vermogen aanhouden. Ze zijn niet inwisselbaar. Dit artikel zet de logica naast elkaar, zonder te doen alsof er één juiste mix bestaat.
Private AOV
Een arbeidsongeschiktheidsverzekering is een contract: je betaalt premie, de verzekeraar draagt (binnen de polis) het risico van langdurige uitval. Dat past als je een lange, mogelijk permanente inkomensdaling wilt afdekken, tot een afgesproken eindleeftijd. De keerzijde is premie, medische acceptatie, en de plicht om voorwaarden goed te lezen. Zie Wat is een AOV? en waar je op let bij afsluiten.
Een AOV is minder geschikt als enige voorziening voor de eerste weken, tenzij je een korte wachttijd koopt, wat de premie opdrijft. Veel mensen combineren daarom een langere wachttijd met eigen geld of een kring voor de eerste periode.
Broodfonds en andere schenkkringen
Een broodfonds (en vergelijkbare schenkkringen) is geen verzekering. Deelnemers sparen typisch op een eigen rekening en schenken bij ziekte van een lid, volgens de afspraken van de groep. Kenmerken die je in de voorwaarden van de specifieke kring moet toetsen, en die in deze vorm vaak terugkomen:
- de uitkering is begrensd in duur (vaak in de orde van één tot twee jaar, afhankelijk van de kring) en in bedrag;
- je bent afhankelijk van de solidariteit en de financiële gezondheid van de groep, en van de vraag of je wordt toegelaten;
- er is meestal geen dekking tot de AOW-leeftijd zoals bij veel AOV’s;
- fiscale en juridische behandeling verschilt van een verzekeringsuitkering; win zo nodig advies in.
Een kring kan goed passen als brug voor de eerste periode, of als je een verzekering niet krijgt of niet wilt. Het is geen volledige vervanging van een langlopende AOV, en evenmin een ‘goedkope AOV’. Beoordeel de schriftelijke regels, de omvang van de groep, en wat er gebeurt als veel leden tegelijk ziek worden.
Zelf sparen of beleggen
Een eigen buffer is de meest flexibele voorziening: geen acceptatie, geen polisdiscussie, wel volledig jouw risico. Voor een paar maanden vaste lasten is sparen vaak de meest logische eerste stap, ook als je later een AOV of kring neemt. Voor een uitval van tien jaar is een buffer voor de meeste mensen niet realistisch, tenzij er substantieel vermogen of een partnerinkomen is.
Reken eerlijk: vaste lasten plus een sober leefbedrag, maal het aantal maanden dat je wilt kunnen overbruggen. Tel daar belastingen en eventuele vaste bedrijfskosten bij die doorlopen. Als dat bedrag er niet is, is ‘ik spaar wel’ geen plan, maar een wens.
Combinaties die logisch kunnen zijn
- Buffer plus AOV met langere wachttijd. Je betaalt minder premie en vangt de eerste periode zelf op.
- Kring plus AOV. De kring of het broodfonds voor de eerste periode, de AOV voor daarna, mits de wachttijden op elkaar aansluiten. Laat dat schriftelijk kloppen; ‘ongeveer een jaar’ is geen aansluiting.
- Alleen buffer. Denkbaar bij tijdelijk werk, een nabije andere inkomensbron, of een bewust geaccepteerd risico. Schrijf dat risico op, inclusief wat je doet als de buffer op is.
De beoogde publieke basisverzekering uit het wetsvoorstel BAZ zou, als zij ooit in werking treedt, een lange wachttijd en een gemaximeerde uitkering hebben. Dat zou eerder een extra laag zijn dan een reden om nu geen eigen eerste periode te organiseren. Zie Wet BAZ.
Kortom
Een AOV draagt lang risico over, een schenkkring is solidariteit met een begrensde looptijd, en sparen is jouw eigen voorraad. Ze lossen verschillende periodes en bedragen op. Kies bewust per laag (eerste maanden, eerste twee jaar, daarna), niet op basis van één slogan.